مطالعه جهانی: زمان زیاد در برابر صفحهنمایش به اندازه عوامل مهمی مانند رفتار والدین بر رشد کودکان اثرگذار است
افزایش زمان استفاده از صفحهنمایش چه تأثیری بر کودکان دارد؟
نتایج یک مطالعه بینالمللی گسترده نشان میدهد که زمان زیاد استفاده کودکان از صفحهنمایشها میتواند تأثیری قابل توجه بر رشد ذهنی، مهارتهای زبانی، عملکرد تحصیلی و سلامت روان آنها داشته باشد.
پژوهشگران با بررسی اطلاعات مربوط به بیش از ۲.۸ میلیون کودک در ۶۴ کشور جهان دریافتند که میزان بالای استفاده از دستگاههای دیجیتال، از جمله تلفن هوشمند، تلویزیون، تبلت و شبکههای اجتماعی، با برخی پیامدهای منفی در رشد کودکان ارتباط دارد.
این تحقیق که یکی از بزرگترین بررسیهای انجامشده درباره رابطه میان زمان استفاده از صفحهنمایش و رشد کودکان محسوب میشود، نشان میدهد اثرات این موضوع میتواند هماندازه یا حتی بیشتر از برخی عوامل شناختهشده مانند وضعیت اقتصادی خانواده، رفتار والدین و تولد زودرس باشد.
ارتباط زمان زیاد موبایل و کاهش عملکرد تحصیلی کودکان
بر اساس یافتههای این پژوهش، کودکانی که مدت زمان بیشتری را صرف بازیهای دیجیتال، تماشای ویدئو، استفاده از شبکههای اجتماعی یا سایر فعالیتهای آنلاین میکنند، بیشتر در معرض کاهش عملکرد تحصیلی قرار دارند.
محققان اعلام کردند استفاده بیش از حد از صفحهنمایشها با کاهش نمرات کلی مدرسه مرتبط است. البته در بررسی جداگانه درسهایی مانند ریاضی، علوم و خواندن، ارتباط مستقیمی مشاهده نشد؛ اما پژوهشگران تأکید کردند که این حوزهها هنوز به اندازه کافی مورد مطالعه قرار نگرفتهاند.
تأثیر صفحهنمایش بر رشد زبان کودکان
یکی از مهمترین یافتههای این تحقیق، ارتباط میان افزایش زمان استفاده از نمایشگرها و ضعف در رشد مهارتهای زبانی کودکان بود.
محققان معتقدند زمانی که کودکان بخش زیادی از وقت خود را صرف فعالیتهای دیجیتال منفعلانه میکنند، ممکن است فرصت کمتری برای گفتوگو، تعامل اجتماعی، بازیهای خلاقانه و یادگیری طبیعی زبان داشته باشند.
تعامل مستقیم با والدین و محیط اطراف نقش مهمی در رشد واژگان، مهارت صحبت کردن و توانایی ارتباطی کودکان دارد.
ارتباط استفاده زیاد از صفحهنمایش با مشکلات عاطفی و رفتاری
این مطالعه همچنین نشان داد کودکانی که زمان بیشتری را پشت صفحهنمایش میگذرانند، احتمال بیشتری برای تجربه مشکلات عاطفی و اجتماعی دارند.
برخی از مشکلات مرتبط شامل موارد زیر گزارش شده است:
- افزایش اضطراب و نشانههای افسردگی
- مشکلات ارتباطی با همسالان
- رفتارهای پرخاشگرانه
- دشواری در تمرکز
- نشانههای مرتبط با اختلال کمبود توجه و بیشفعالی (ADHD)
پژوهشگران تأکید کردند که میزان بالای استفاده از صفحهنمایش میتواند یکی از عوامل قابل تغییر در بهبود سلامت روان و رفاه کودکان باشد.
آیا صفحهنمایشها عامل اصلی مشکلات روانی نوجوانان هستند؟
برخی کارشناسان معتقدند اگرچه این تحقیق ارتباط میان استفاده زیاد از صفحهنمایش و مشکلات تحصیلی و روانی را نشان میدهد، اما نمیتوان نتیجه گرفت که فناوری دیجیتال تنها دلیل مشکلات نوجوانان است.
تاتیانا اینیگز برزوپه، استاد جامعهشناسی دانشگاه زاراگوزا در اسپانیا، اعلام کرد که این ارتباط از نظر علمی قابل توجه است، اما به این معنا نیست که صفحهنمایشها دلیل اصلی ناراحتیهای عاطفی نوجوانان هستند.
به گفته او، شرایط خانوادگی، محیط اجتماعی، ویژگیهای فردی و عوامل متعدد دیگر نیز در سلامت روان کودکان و نوجوانان نقش دارند.
محدودیتهای مطالعه درباره تأثیر موبایل و شبکههای اجتماعی بر کودکان
با وجود گستردگی این تحقیق، برخی متخصصان به محدودیتهای آن اشاره کردهاند.
استر ون اسلویس، استاد اپیدمیولوژی رفتاری در دانشگاه لافبورو، این پژوهش را باکیفیت دانست، اما اشاره کرد که دادههای موجود اجازه نمیدهد تأثیر دقیق انواع مختلف استفاده از صفحهنمایش، مانند بازیهای ویدیویی یا شبکههای اجتماعی، بهطور جداگانه بررسی شود.
بنابراین، کارشناسان توصیه میکنند نتایج این مطالعه با دقت تفسیر شود و تفاوت میان انواع استفاده از فناوری دیجیتال در نظر گرفته شود.
چگونه میتوان زمان استفاده کودکان از موبایل را مدیریت کرد؟
اگرچه فناوری بخشی از زندگی روزمره کودکان شده است، متخصصان پیشنهاد میکنند والدین برای ایجاد تعادل، اقدامات زیر را در نظر بگیرند:
- تعیین محدودیت زمانی برای استفاده از موبایل و تبلت
- تشویق کودکان به فعالیتهای فیزیکی و بازیهای خارج از خانه
- افزایش گفتوگو و تعامل خانوادگی
- انتخاب محتوای آموزشی و مناسب سن کودک
- جلوگیری از استفاده طولانی از صفحهنمایش پیش از خواب
جمعبندی
مطالعات جدید نشان میدهد که استفاده بیش از حد از صفحهنمایش در کودکان میتواند با کاهش عملکرد تحصیلی، مشکلات رشد زبان و افزایش برخی چالشهای عاطفی و رفتاری همراه باشد.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند که فناوری دیجیتال بهتنهایی عامل مشکلات کودکان نیست و تأثیر آن به میزان استفاده، نوع محتوا، شرایط خانوادگی و سبک زندگی کودک بستگی دارد.
ایجاد تعادل میان دنیای دیجیتال و فعالیتهای واقعی، میتواند نقش مهمی در رشد سالم ذهنی، اجتماعی و زبانی کودکان داشته باشد.