افزایش قیمت نان سنگک به ۱۱ هزار تومان در کنار مشکلات سامانه نانینو، به چالشی جدی در بازار نان تبدیل شده است. بررسی نرخهای مصوب، تخلفات و اختلالات سامانه توزیع آرد.
قیمت نان سنگک ۱۱ هزار تومانی؛ نرخ مصوب یا واقعیت بازار؟
با اعلام نرخهای جدید نان از سوی مراجع رسمی، قرار بود بخشی از هزینههای تولید نانوایان جبران شود؛ اما بررسیهای میدانی نشان میدهد فاصله قابل توجهی میان نرخ مصوب نان و قیمت واقعی در برخی نانواییها وجود دارد.
بر اساس نرخنامه جدید، قیمت هر قرص نان سنگک سنتی با آرد کامل ۱۱ هزار تومان و نان بربری ۶۵۰۰ تومان اعلام شده است. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که در برخی واحدها، قیمت نهایی با افزودن گزینههایی مانند کنجد یا عرضه نان با عنوان «سهمیه آزاد»، به مراتب بالاتر محاسبه میشود.
نانینو؛ سامانهای برای مدیریت توزیع آرد
سامانه «نانینو» با هدف جلوگیری از قاچاق آرد، کنترل سهمیه نانواییها و ایجاد شفافیت در تراکنشها راهاندازی شد. این سامانه بر اساس میزان فروش ثبتشده از طریق کارتخوانهای متصل، سهمیه آرد هر واحد صنفی را تعیین میکند.
اما در عمل، برخی نانوایان از کاهش ناگهانی سهمیه آرد یا اختلال در ثبت تراکنشها گلایه دارند. این موضوع باعث شده بخشی از فعالان صنف، مشکلات سامانه را عاملی در افزایش هزینهها و نارضایتی مشتریان بدانند.
تخلفات احتمالی و «تراکنشهای صوری»
یکی از چالشهای مطرحشده درباره نانینو، موضوع ثبت تراکنشهای غیرواقعی برای حفظ سهمیه آرد است. برخی گزارشها نشان میدهد که در مواردی، کارتکشیدنهای صوری برای بالا نگه داشتن میزان فروش انجام میشود. چنین اقداماتی نهتنها آمار سامانه را مخدوش میکند، بلکه هدف اصلی شفافیت را نیز زیر سؤال میبرد.
از سوی دیگر، محدودیت در تعداد خرید روزانه نان و وابستگی کامل به دستگاههای کارتخوان، در زمان بروز اختلال فنی، مشکلاتی برای شهروندان ایجاد کرده است.
اختلالات فنی؛ مشکل زیرساخت یا چالش اجرایی؟
برخی از مهمترین مشکلات گزارششده در خصوص سامانه نانینو عبارتاند از:
- قطع شدن موقت کارتخوانها
- ثبت نشدن تراکنشها با وجود کسر وجه
- تأخیر در بهروزرسانی سهمیه آرد
- تفاوت قیمت در فروش نقدی و کارتخوان
این موارد در صورت تداوم میتواند زمینه بروز بیاعتمادی و افزایش تخلفات را فراهم کند.
اختلاف قیمت نان یارانهای و آزاد
در کنار نرخ مصوب یارانهای، برخی نانواییها نان را با عنوان «آرد صنف و صنعت» یا «آزادپز» با قیمتهایی تا حدود ۲۵ هزار تومان عرضه میکنند. این اختلاف قیمت موجب سردرگمی مصرفکنندگان شده است.
در مقابل، نانوایان معتقدند افزایش هزینههای آب، برق، دستمزد و سایر مخارج، فشار اقتصادی قابل توجهی به آنها وارد کرده و نرخهای مصوب پاسخگوی هزینههای واقعی تولید نیست.
جمعبندی؛ چالش میان نظارت، معیشت و اجرا
بازار نان بهعنوان یکی از مهمترین اقلام سبد خانوار، نیازمند سیاستگذاری دقیق و نظارت مؤثر است. هرچند هدف از راهاندازی سامانه نانینو، ایجاد شفافیت و جلوگیری از تخلف بوده، اما مشکلات اجرایی و فنی باعث شده بخشی از اهداف آن محقق نشود.
در نهایت، آنچه اهمیت دارد، ایجاد تعادل میان حمایت از تولیدکننده و حفظ قدرت خرید مصرفکننده است؛ موضوعی که بدون اصلاح زیرساختها، شفافیت اطلاعات و نظارت مستمر، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.