پیشبینیهای اقلیمی از احتمال پاییز پربارش در سال ۱۴۰۵ خبر میدهند؛ موضوعی که با توجه به شرایط آبی کشور، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. بر اساس برخی خروجیهای مدلهای بلندمدت، فعالیت سامانههای بارشی میتواند از هفتههای نخست پاییز افزایش پیدا کند و مهر و آبان ۱۴۰۵ بهعنوان مهمترین بازههای بارشی پاییز مطرح شوند.
با این حال، پیشبینیهای فصلی نمیتوانند زمان دقیق ورود یک سامانه بارشی یا مقدار بارندگی یک روز مشخص را تعیین کنند. بنابراین باید این اطلاعات را بهعنوان یک چشمانداز کلی در نظر گرفت، نه پیشبینی قطعی وضعیت هوا.
اوج بارشهای پاییز ۱۴۰۵ چه زمانی خواهد بود؟
بررسی برخی مدلهای پیشبینی بلندمدت نشان میدهد که احتمال افزایش فعالیت سامانههای بارشی از مهرماه ۱۴۰۵ وجود دارد. در این میان، فاصله زمانی مهر تا نیمه نخست آبان میتواند یکی از دورههای مهم بارندگی در پاییز امسال باشد.
برخی برآوردها نیز بازه تقریبی ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان ۱۴۰۵ را بهعنوان دورهای با احتمال فعالیت بیشتر سامانههای بارشی مطرح کردهاند. البته این بازه زمانی قطعی نیست و با بهروزرسانی مدلهای هواشناسی ممکن است تغییر کند.
به بیان ساده، اگر روند فعلی مدلها ادامه پیدا کند، مهر و اوایل آبان ۱۴۰۵ میتوانند از مهمترین دورههای بارشی پاییز باشند؛ اما برای تعیین روزهای دقیق بارندگی باید به پیشبینیهای کوتاهمدت نزدیک به زمان وقوع سامانهها مراجعه کرد.
کدام مناطق ایران در پاییز ۱۴۰۵ بارندگی بیشتری دارند؟
بر اساس چشماندازهای فعلی، احتمال فعالیت بیشتر سامانههای بارشی در نیمه غربی و شمالی ایران وجود دارد. مناطق کوهستانی و استانهایی که در مسیر سامانههای غربی قرار دارند، میتوانند سهم بیشتری از بارشهای پاییزی داشته باشند.
در این میان، بخشهایی از زاگرس، شمالغرب کشور، سواحل دریای خزر و دامنههای البرز از مناطقی هستند که احتمال دریافت بارش نرمال تا بیشتر از نرمال برای آنها مطرح شده است.
همچنین احتمال افزایش بارندگی در بخشهایی از غرب و جنوبغرب کشور نیز وجود دارد. با این حال، شرایط جوی در تمام نقاط ایران یکسان نیست و نمیتوان پیشبینی یکسانی برای همه استانها ارائه کرد.
آیا النینو باعث پربارش شدن پاییز ایران میشود؟
یکی از عوامل مورد توجه در پیشبینیهای اقلیمی، پدیده النینو است. النینو زمانی شکل میگیرد که دمای آب در بخشهایی از اقیانوس آرام استوایی، به شکل غیرمعمول افزایش پیدا کند. این تغییر میتواند بر الگوهای گردش جو و مسیر سامانههای بارشی در نقاط مختلف جهان تأثیر بگذارد.
در برخی سالها، وقوع النینو با افزایش احتمال بارندگی در بخشهایی از ایران همراه بوده است؛ اما نمیتوان تنها بر اساس وجود این پدیده، یک پاییز پربارش را برای کل کشور تضمین کرد.
عوامل دیگری مانند وضعیت دریای مدیترانه، اقیانوس هند، دریای عرب و الگوهای جوی منطقهای نیز میتوانند در میزان و پراکندگی بارشهای ایران نقش داشته باشند.
بنابراین، النینو را باید یکی از عوامل مؤثر بر شرایط اقلیمی دانست، نه تنها عامل تعیینکننده بارندگی ایران.
پاییز پربارش یعنی بارندگی مداوم؟
خیر. وقتی کارشناسان از بارش بالاتر از نرمال صحبت میکنند، منظور این نیست که در تمام روزهای پاییز شاهد بارندگی خواهیم بود.
ممکن است بخش زیادی از بارش یک فصل طی چند سامانه قدرتمند و کوتاهمدت اتفاق بیفتد و بین این سامانهها، چندین روز یا حتی هفته بدون بارندگی سپری شود.
از سوی دیگر، افزایش میزان بارش لزوماً به معنای جبران کامل کمبود منابع آبی نیست. وضعیت سدها، آبهای زیرزمینی، تالابها، رطوبت خاک و نحوه توزیع بارندگی نیز اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، بارش شدید و کوتاهمدت ممکن است به دلیل روانآب، فرصت کافی برای نفوذ به خاک نداشته باشد؛ بنابراین مقدار بارندگی به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی وضعیت منابع آب نیست.
آیا پاییز ۱۴۰۵ خشکسالی را جبران میکند؟
هنوز نمیتوان با قطعیت درباره پایان خشکسالی یا جبران کامل کمبود منابع آب در پاییز ۱۴۰۵ اظهار نظر کرد.
حتی اگر مجموع بارش پاییز در برخی مناطق بیشتر از میانگین بلندمدت باشد، تأثیر آن بر منابع آبی به زمان، شدت و پراکندگی بارندگیها بستگی دارد.
به همین دلیل، برای ارزیابی واقعی وضعیت منابع آب باید علاوه بر میزان بارش، عواملی مانند رطوبت خاک، ذخیره سدها، تغذیه آبهای زیرزمینی و وضعیت تالابها نیز بررسی شوند.
پیشبینی بارش پاییز ۱۴۰۵ چقدر قابل اعتماد است؟
پیشبینیهای فصلی نسبت به پیشبینیهای روزانه و چندروزه، عدم قطعیت بیشتری دارند. مدلهای اقلیمی میتوانند روند کلی دما و بارش را نشان دهند، اما نمیتوانند از چند ماه قبل، زمان دقیق ورود یک سامانه بارشی را مشخص کنند.
به همین دلیل، ممکن است در هفتههای آینده با تغییر دادههای ورودی مدلها، زمان احتمالی اوج بارش یا مناطق پربارش پاییز ۱۴۰۵ تغییر کند.
برای اطلاع از زمان دقیق فعالیت سامانههای بارشی، بهتر است در فاصله چند روز مانده به ورود هر موج، پیشبینیها و هشدارهای رسمی هواشناسی بررسی شود.
جمعبندی؛ اوج بارندگی پاییز ۱۴۰۵ چه زمانی است؟
بر اساس چشماندازهای فعلی، احتمال افزایش فعالیت سامانههای بارشی در مهر و اوایل آبان ۱۴۰۵ وجود دارد و برخی مدلها بازه حدود ۱۰ مهر تا ۱۰ آبان را دورهای با احتمال بارش بیشتر معرفی کردهاند.
نیمه غربی و شمالی ایران، بخشهایی از زاگرس، شمالغرب، سواحل خزر و دامنههای البرز نیز از جمله مناطقی هستند که میتوانند شرایط بارشی مناسبتری داشته باشند.
با این حال، این پیشبینیها قطعی نیستند و نمیتوان از چند ماه قبل، زمان دقیق بارندگی را مشخص کرد. بنابراین برای پیشبینی دقیقتر باید منتظر بهروزرسانی مدلهای هواشناسی و اطلاعیههای رسمی در روزهای نزدیک به وقوع سامانههای بارشی ماند.