نیروی هوایی ایالات متحده پس از حدود ۳۰ سال، پروژهای بزرگ را برای توسعه موتور جدید جنگندههای خود آغاز کرده است. این برنامه که با عنوان NGAP شناخته میشود، با هدف افزایش توان رزمی، بهبود مصرف سوخت و حفظ برتری هوایی آمریکا در دهه آینده دنبال میشود. اگر این پروژه طبق برنامه پیش برود، نخستین موتورهای جدید تا سال ۲۰۳۰ روی جنگندههای نسل آینده نصب خواهند شد.
برنامه NGAP؛ گامی مهم در توسعه موتورهای نسل جدید
پروژه Next Generation Adaptive Propulsion (NGAP) یکی از مهمترین برنامههای تحقیق و توسعه نیروی هوایی آمریکا به شمار میرود. در این طرح، دو شرکت بزرگ جنرال الکتریک ائرواسپیس و پرت اند ویتنی مشغول طراحی، ساخت و آزمایش نمونههای اولیه موتور هستند.
هدف اصلی این برنامه، تولید موتوری است که بتواند نیازهای جنگندههای آینده را در مأموریتهای مختلف برآورده کند و عملکردی فراتر از موتورهای فعلی ارائه دهد.
هدفگذاری برای عملیاتی شدن تا سال ۲۰۳۰
مقامهای نیروی هوایی آمریکا اعلام کردهاند که موتور NGAP در صورت موفقیت مراحل توسعه، تا سال ۲۰۳۰ آماده نصب روی جنگندههای نسل آینده خواهد بود.
اگرچه این پروژه طی سالهای اخیر با تأخیرهایی روبهرو شده، اما مسئولان برنامه تأکید دارند روند توسعه مطابق برنامه جدید ادامه دارد و تصمیمگیری درباره انتخاب طراحی نهایی در آینده نزدیک انجام خواهد شد.
موتور تطبیقپذیر؛ فناوری کلیدی جنگندههای آینده
مهمترین ویژگی این پروژه، استفاده از فناوری توربوفن تطبیقپذیر (Adaptive Turbofan) است.
برخلاف موتورهای متداول، این فناوری میتواند میزان جریان هوا را متناسب با شرایط پروازی تغییر دهد. نتیجه این قابلیت، دستیابی همزمان به دو مزیت مهم است:
- کاهش مصرف سوخت در مأموریتهای طولانی
- افزایش رانش و توان موتور در عملیاتهای رزمی
این ویژگی باعث میشود جنگندهها برد بیشتر، قدرت مانور بالاتر و عملکرد بهتری در شرایط عملیاتی مختلف داشته باشند.
حفظ برتری هوایی در رقابت با قدرتهای نظامی
پنتاگون توسعه این موتور را یکی از مهمترین پروژههای فناوری دفاعی خود میداند. به اعتقاد مقامهای آمریکایی، نسل جدید پیشرانهها میتواند برتری فناوری این کشور را در برابر رقبایی مانند چین حفظ کند.
آخرین بار آمریکا در دهه ۱۹۹۰ و همزمان با توسعه جنگندههای نسل پنجم، موتور کاملاً جدیدی را وارد خدمت کرد و از آن زمان تاکنون بیشتر روی ارتقای موتورهای موجود تمرکز داشته است.
رقابت میان دو غول صنعت هوافضا
در حال حاضر رقابت اصلی این پروژه میان دو شرکت بزرگ آمریکایی جریان دارد:
- جنرال الکتریک ائرواسپیس (GE Aerospace)
- پرت اند ویتنی (Pratt & Whitney)
نیروی هوایی هنوز تصمیم نهایی خود را درباره انتخاب یکی از این دو طرح اعلام نکرده و قرار است پس از پایان مراحل آزمایش و ارزیابی نمونههای اولیه، برنده نهایی مشخص شود.
چالشهای توسعه و سرمایهگذاری
پروژه NGAP طی سالهای گذشته با محدودیتهای بودجه و برخی تغییرات برنامهریزی روبهرو بوده است. با این حال، پنتاگون همچنان سرمایهگذاری روی این طرح را ادامه میدهد و آن را یکی از مهمترین پروژههای آینده نیروی هوایی میداند.
همچنین برنامه ارتقای هسته موتور (Engine Core Upgrade) نیز به مراحل پایانی طراحی نزدیک شده و انتظار میرود همزمان با توسعه موتور اصلی، برای آزمایشهای پروازی آماده شود.
جمعبندی
توسعه موتور جدید جنگنده آمریکا را میتوان یکی از مهمترین پروژههای نظامی این کشور در سالهای اخیر دانست. فناوری توربوفن تطبیقپذیر، راندمان سوخت بالاتر، افزایش قدرت رانش و سازگاری با جنگندههای نسل آینده، از مهمترین ویژگیهای این برنامه هستند. اگر اهداف تعیینشده محقق شوند، آمریکا پس از سه دهه بار دیگر یک موتور کاملاً جدید را وارد ناوگان هوایی خود خواهد کرد و فصل تازهای در فناوری پیشرانههای نظامی آغاز میشود.